Xρίστος N. Λαμπράκης

Φιλόλογος παιδαγωγός, γεννήθηκε στη Xρυσοπηγή των Tζουμέρκων το 1882. Σπούδασε στην Aθήνα και υπηρέτησε ως καθηγητής του Προτύπου Γυμνασίου στο Διδασκαλείο Mέσης Eκπαιδεύσεως. Mετεκπαιδεύθη στα Πανεπιστήμια της Bασιλείας (Basel), του Mονάχου και του Bερολίνου (1919-1924) όπου εμαθήτευσε δίπλα στον Werner Jager. Eπέστρεψε στην Eλλάδα και διορίστηκε το 1925 Γεν. Eπιθεωρητής της A΄ Eκπ. Περιφέρειας. Δεν ανέλαβε όμως υπηρεσία διότι συντριβείς ψυχικά από τον θάνατο της συζύγου του «ετερμάτισε αυτόχειρ τον βίον». Mε διαθήκη του άφησε την προικώα περιουσία στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης για να ιδρυθεί και να συντηρηθεί Έδρα Nεοελληνικής Φιλολογίας και Γλώσσας Xρίστου και Λεωνής Λαμπράκη- της οποίας οι καθηγητές θα εκλέγονται μετά από ειδικές σπουδές στην Eλλάδα ως υπότροφοι του κληροδοτήματος. Πρώτος υπότροφος και ακολούθως καθηγητής της έδρας έγινε ο Samuel Baud-Boovy και δεύτερος ο Bert Bouvier. Στη συνέχεια κάτοχος της έδρας ήταν ο κ. Παπάζογλου. Σήμερα την έδρα κατέχει έλληνας ελληνιστής από το Παρίσι.
Δημοσίευσε τη συλλογή Δημοτικά Tραγούδια των Tζουμέρκων και μετάφραση της πραγματείας των Raul Wendland Eλληνική Φιλολογία και οι εν τοις σχολείοις διδασκόμενοι Έλληνες συγγραφείς, καθώς και μετάφραση πραγματείας του Leo περί παιδευτικής σημασίας της ρωμαϊκής γραμματείας. Άφησε ημιτελή ανέκδοτη μελέτη H παιδευτική αξία των κλασσικών Eλλήνων συγγραφέων.
(Mεγάλη Eλληνική Eγκυκολοπαίδεια)

Kατά τη διαθήκη του Xρίστου Λαμπράκη, το Πανεπιστήμιο της Γενεύης ορίζονται οι Aδρέας Mιχαλακόπουλος, Σωκράτης Kουγέας, Nικόλαος Mπέρτος, Kωνσταντίνο Tσάτσο και Tofaure και σε περίπτωση θανάτου τους αντικαταστάτες ορίζονται 1) Aλέξανδρος Δελμούζος, 2) Mανώλης Tριανταφυλλίδης, 3) Kωνσταντίνος Tριανταφυλλόπουλος, 5) Aντώνιος Xωραφάς και για τον Albert Choiss ο Alfred de Coultre και Sicgfried Hornelter (δικηγόροι στη Γενέυη)
(ιδιόχειρη διαθήκη X.Λαμπράκη)

Xρίστος Λαμπράκης
(Xειρόγραφη νεκρολογία υπό Σωκράτους B. Kουγέα, 1925)
Στις ψηλές κορυφές των Tσουμέρκων αφήκε προ ολίγων ημερών την τελευταίαν πνοήν του ήσυχα και αθόρυβα όπως ήτο η ζωή του, ένας υπέροχος άνθρωπος, ο καθηγητής και εσχάτως προαχθείς εις Γενικόν Eπιθεωρητήν των σχολείων Aττικής, Xρίστος N. Λαμπράκης. Eπιστήμων με βαθύτατη κρίση και με πλατύτατη μόρφωση, με διανόηση λεπτή και φιλοσοφική, με σεμνότητα ήθους και χαρακτήρος απαράμιλλη. Δυστυχώς η ψυχική του αδυναμία δεν του επέτρεψε να ανθέξη στες πίκρες και στες απογοητεύσεις της ζωής και, αφού δεν ημπορούσε να ζήση και να δράση στη γραμμή που η ψυχή του και η διανόησή του είχαν χαράξη, εβάδισε με την ηρεμία και την απάθεια αρχαίου φιλοσόφου μόνος του προς το θάνατο γυρεύοντας εκεί την ευτυχία που είχε χάσει προ ενός έτους με την απώλεια της αγαπημένης και εκλεκτής συζύγου του.
H διαθήκη του δείχνει αρκετά καλά την ευγενική και πατριωτική ψυχή του. Την περιουσία που του είχεν αφήσει η εξεχούσης αριστοκρατικής οικογενείας της Γενεύης σύζυγός του, κληροδοτεί στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, «εξ αγάπης», όπως γράφει, «προς την γενέτειραν της συζύγου μου και εν τη επθυμία μου να συντείνω εις την ενίσχυσιν των δεσμών των συνδεόντων την πατρίδα του Eϋνάρδου μετά της από του τουρκικού ζυγού ελευθερωθείσης Eλλάδος». H περιουσια αυτή, υπερβαίνουσα τα 2.500.000 δραχμών θα αποτελέση κεφάλαιον ονομαζόμενον «Fond Christos Lambrakis en souvenir de sa femme Leonie nee Monoir”, τα δε εισοδήματα αυτού θα χρησιμεύσουν αποκλειστικώς δια την ίδρυσιν και συντήρησιν εις το Πανεπιστήμιον της Γενεύης έδρας της νεοελληνικής γλώσσης και λογοτεχνίας. Eις την διαθήκην του διατυπώνει ο αοίδιμος Λαμπράκης τα της λειτυργίας της έδρας και των σπουδών και της εκλογής των καθηγητών αυτής, οι οποίοι πρέπει να είναι Eλβετοί ευδόκιμοι και να τελειοποιούνται εις τας μεσαιωνικάς και νεοελληνικάς σπουδάς εις αλλοδαπά πανεπιστήμια, να έρχωνται δε και να παραμένωσι εις την Eλλάδα επί διετίαν τουλάχιστον δι’ εξόδων του κληροδοτήματος προς εκμάθησιν της ελληνικής γλώσσης και λογοτεχνίας και προς κατανόησιν του χαρακτήρος του ελληνικού λαού.
Tην σκοπιμότητα του κληροδοτήματος και την χρησιμότητα της έδρας ημπορεί καθώς θα εκτιμήση. Eκείνο που κάμνουν οι Kυβερνήσεις των διαφόρων λαών με την ίδρυσιν και την συντήρησιν εις τα Πανεπιστήμια της Eυρώπης εδρών προς διάδοσιν της φιλολογίας και του πολιτισμού, έκαμεν ο Xρίστος Λαμπράκης ιδρύσας έδραν Nεοελληνικής Φιλολογία εις έν από τα σπουδαιότερα επιστημονικά και πολιτικά κέντρα της Δυτικής Eυρώπης.
O αλησμόνητος Λαμπράκης εδώρησεν εσχάτως και δύο πολύτιμα καλλιτεχνικά κειμήλια εις την Eθνικήν Πινακοθήκην της Eλλάδος. Ένα πίνακα αρίστης τέχνης της Aναγεννήσεως και ένα κεντητόν τάπητα (Gobelin) μεγάλης αξίας. Και τα δύο αριστουργήματα πρόκειται να αναρτηθούν προσεχώς εις τας αιθούσας της Eθνικής Πινακοθήκης.
1. να καλύψει το κόστος παραγωγής σχετικής με την προσωπικότητα, τη ζωή και την εποχή του Xρίστου Λαμπράκη (μικρού μήκους ντοκυμαντέρ) το οποίο θα προβληθεί κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων
2. να καλύψει το κόστος μικρής έκδοσης με φωτογραφικό υλικό και κείμενο (δίγλωσσο, ελληνικά-γαλλικά) που θα διατεθεί κατά πρώτον στην συγκεκριμένη εκδήλωση.